Αν ο Άνδρας Αιμορραγούσε. Μια Στοχαστική Ανατομία του Μύθου και της Βιολογίας

Μιλώντας χθες με μια φίλη, μου είπε έχεις σκεφτεί τί θα συνέβαινε: «αν οι άνδρες είχαν περίοδο;»

Αν οι άνδρες είχαν περίοδο, ίσως η ιστορία του κόσμου να ήταν γραμμένη με διαφορετικό τρόπο. Το αίμα -αυτό το αρχέγονο σύμβολο ζωής και θανάτου- θα είχε αποκτήσει άλλο νόημα. Ίσως να μην ήταν πια στίγμα, αλλά τιμή, όχι μυστικό που πρέπει να κρυφτεί, αλλά τελετή που πρέπει να γιορταστεί.

Η Βιολογία του Αδύνατου

Η ιατρική μάς θυμίζει ότι η έμμηνος ρύση είναι αποτέλεσμα ενός εξαιρετικά λεπτού χορού ορμονών, ανατομικών λειτουργιών και εξελικτικής ανάγκης. Ο Dr. Jared Diamond σημείωνε ότι «η έμμηνος ρύση είναι ένα εξελικτικό τίμημα για την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης αναπαραγωγής». Αν οι άνδρες είχαν περίοδο, αυτό θα σήμαινε ότι το φύλο τους θα συμμετείχε άμεσα στην κυκλικότητα της γονιμότητας, μια βιολογική επανάσταση που θα αναποδογύριζε τους θεμέλιους λίθους της ανατομίας.

Κι όμως, η σκέψη αυτή δεν είναι απλώς φυσιολογική φαντασία, είναι κοινωνικός καθρέφτης.

Η Κοινωνιολογία του Αίματος

Η κοινωνιολογία θα μας έλεγε ότι οι πολιτισμοί δομούνται πάνω στην ιεραρχία του σώματος και της εξουσίας. Ο Émile Durkheim μιλούσε για το «ιερό και το βέβηλο», κι αν το αίμα των γυναικών θεωρήθηκε βέβηλο, το ανδρικό, πιθανόν, θα είχε γίνει ιερό. Θα είχαμε «Ανδρικές Τελετές Ανανέωσης» κάθε μήνα, ίσως αργίες αφιερωμένες στην «περίοδο του πολεμιστή». Τα προϊόντα υγιεινής θα ήταν πολυτελή, με σλόγκαν που θα υπόσχονταν «απόδοση και ισχύ σε κάθε φάση του κύκλου».

Η κοινωνιολογία του φύλου, με την Judith Butler, θα σημείωνε ότι «το φύλο είναι επιτέλεση» και αν η βιολογία άλλαζε, η επιτέλεση θα άλλαζε κι αυτή. Οι άντρες θα μάθαιναν να μιλούν για τον πόνο, να βιώνουν αδυναμία χωρίς ντροπή, να αναγνωρίζουν τη σωματική κυκλικότητα ως στοιχείο ταυτότητας, όχι ως απειλή για τη δύναμή τους.

Η Ψυχολογία του Κύκλου

Η ψυχολογία γνωρίζει ότι το σώμα και το πνεύμα συνυπάρχουν σε αδιάσπαστη ενότητα. Ο Carl Jung μιλούσε για τους «αρχετύπους του θηλυκού» και η περιοδικότητα του σώματος συνδέεται με το αρχέτυπο της Μεγάλης Μητέρας, της δημιουργίας και της ανανέωσης. Αν οι άντρες βίωναν την έμμηνο ρύση, ίσως να γίνονταν πιο εξοικειωμένοι με την έννοια της ροής, της μεταβλητότητας, της ενδοσκόπησης. Ίσως η «αρρενωπότητα» να περιείχε χώρο για την ευαισθησία, τη μετασχηματιστική σιωπή, την αναγνώριση της φθοράς.

Στην ψυχιατρική, η ταλάντωση των ορμονών έχει συνδεθεί με μεταβολές διάθεσης, ευαισθησίας, ενσυναίσθησης. Αν οι άνδρες περνούσαν ανάλογες φάσεις, η κοινωνική μας αντίληψη για το «σταθερό», «ορθολογικό» και «ανθεκτικό» ίσως να μεταμορφωνόταν. Ίσως η ευμετάβλητη ψυχή να θεωρούνταν ανθρώπινη, όχι γυναικεία αδυναμία.

Η Φιλοσοφία της Αιμορραγίας

Ο Σαρτρ έγραφε ότι «ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος». Αν η ελευθερία αυτή περιλάμβανε και το σώμα, τότε ο άνδρας που αιμορραγεί θα μάθαινε την ελευθερία του μέσα από το αίμα, το ίδιο αίμα που κάποτε θεωρούσε ντροπή ή αδυναμία στους άλλους. Θα μάθαινε ότι η ζωή είναι ρυθμός, όχι σταθερότητα, ότι η δύναμη γεννιέται από την αποδοχή της κυκλικότητας, όχι από την αυταπάτη της αμετακίνητης ισχύος.

Ίσως τότε η ανθρωπότητα να είχε λιγότερους πολέμους και περισσότερη κατανόηση· λιγότερη ανάγκη να αποδεικνύει και περισσότερη διάθεση να κατανοεί.

Εν κατακλείδι
Αν οι άντρες είχαν περίοδο, ίσως να μην είχαμε ανάγκη να μιλάμε για ισότητα, γιατί θα την είχαμε βιώσει στο ίδιο μας το σώμα.
Κι ίσως, τελικά, να μαθαίναμε όλοι -άντρες και γυναίκες- ότι το αίμα που ρέει δεν είναι σύμβολο αδυναμίας, αλλά υπενθύμιση ζωής.

Μιχάλης Γρηγορίου