Όταν η Ατέλεια Γίνεται Δρόμος. Στοχασμοί για τα Βήματα της Ζωής

Η ζωή μάς οδηγεί μέσα από μια αδιάκοπη ακολουθία κινήσεων, άλλοτε ένα βήμα προς τα εμπρός, άλλοτε ένα βήμα προς τα πίσω. Κι όμως, η αξία δεν βρίσκεται στην κατεύθυνση της στιγμής, αλλά στη συνολική διαδρομή. Κάθε μικρή πρόοδος, κάθε «ταπεινή» μετατόπιση που ίσως περνά απαρατήρητη, αποτελεί μια εσωτερική νίκη. Είναι η επιβεβαίωση ότι δεν μένουμε ακίνητοι, ότι συνεχίζουμε να διαμορφωνόμαστε, να εξελισσόμαστε, να αναπνέουμε μέσα στη ροή των πραγμάτων.

Ο Αριστοτέλης τόνισε πως «η αρετή γεννιέται μέσα από την πράξη», όχι από μια εξιδανικευμένη τελειότητα. Η πρόοδος, λοιπόν, δεν είναι το άλμα, αλλά η επανάληψη. Το μικρό βήμα που επιβεβαιώνει την κατεύθυνση, την προσήλωση, την επιθυμία για νόημα. Κάθε φορά που προχωράς, έστω και λίγο, ο κόσμος διευρύνεται.

Και τι συμβαίνει όταν το βήμα είναι προς τα πίσω; Ο Σενέκας μας υπενθυμίζει πως ο σοφός δεν μετρά τις στιγμιαίες μεταπτώσεις, αλλά τη συνολική ποιότητα της πορείας του. Το οπισθοχώρημα δεν ακυρώνει τις προσπάθειες που προηγήθηκαν· λειτουργεί ως καθρέφτης. Μας δείχνει πού χρειάζεται να επιμείνουμε, πού δεν έχουμε ακόμη ριζώσει, τι απαιτεί συγχώρεση και τι επανεκτίμηση.

Η πλάνη της τελειότητας είναι ένας από τους πιο ύπουλους δρόμους της ανθρώπινης ψυχής. Ο Μάρκος Αυρήλιος σημείωνε ότι ο άνθρωπος οφείλει να κάνει «ό,τι μπορεί με όσα έχει στη συγκεκριμένη στιγμή». Η ζωή δεν προσφέρεται για άκαμπτα πρότυπα. Δεν υπόσχεται ευθύγραμμες διαδρομές ούτε άψογα αποτελέσματα. Είναι γεμάτη ετεροχρονισμούς, παρακάμψεις, αστοχίες και επανεκκινήσεις και μέσα σε όλα αυτά κρύβεται η ουσιαστική της ομορφιά.

Όταν ζητάμε την τελειότητα με εμμονή, ουσιαστικά απορρίπτουμε τον ίδιο τον άνθρωπο μέσα μας. Επιβάλλουμε ένα μέτρο που κανένας θνητός δεν μπορεί να ανταποκριθεί. Η τελειότητα, όπως θα έλεγε ο Πλωτίνος, ανήκει στο Θείον, ο άνθρωπος είναι προσδοκία, κίνηση, μεταμόρφωση.

Αν μάθεις να εκτιμάς το μικρό βήμα μπροστά, αναγνωρίζεις την ιερότητα της προσπάθειας.
Αν μάθεις να συγχωρείς το βήμα πίσω, αναγνωρίζεις την ανθρώπινη φύση σου.
Και αν σταματήσεις να απαιτείς το αψεγάδιαστο, επιτέλους αφήνεις χώρο για την αλήθεια της ύπαρξης να υπάρξει.

Η ζωή δεν σου ζητά να είσαι τέλειος.
Σου ζητά να είσαι παρών.
Να βαδίζεις, άλλοτε σταθερά, άλλοτε ασταθώς, αλλά πάντα αληθινά.

Μιχάλης Γρηγορίου