Οι Κύκλοι της Ζωής και η Τέχνη της Αναγέννησης

Η ζωή μας δεν απλώνεται μπροστά μας σαν μια ευθεία γραμμή. Δεν προχωρά από την αρχή στο τέλος χωρίς επιστροφές, χωρίς στάσεις, χωρίς βαθιές καμπές. Η ζωή κινείται σε κύκλους. Όπως η φύση γνωρίζει την άνοιξη, το καλοκαίρι, το φθινόπωρο και τον χειμώνα, έτσι και η ανθρώπινη ψυχή περνά τις δικές της εποχές: περίοδους άνθισης, ωρίμανσης, μαρασμού και αναγέννησης.

Κάθε κύκλος ξεκινά πάντα με μια σπίθα. Μια ιδέα. Μια ελπίδα. Μια νέα αρχή. Έναν έρωτα, ένα όνειρο, μια απόφαση. Στην αρχή όλα μοιάζουν φωτεινά. Υπάρχει ενθουσιασμός, προσδοκία, αίσθηση νοήματος. Νιώθουμε ότι κάτι νέο γεννιέται και ότι μαζί του γεννιόμαστε κι εμείς από την αρχή.

Ακολουθεί η περίοδος της ανάπτυξης. Οι μέρες γεμίζουν πράξεις, η προσπάθεια γίνεται καθημερινότητα, το νέο γίνεται οικείο. Μαζί με τη χαρά εμφανίζεται και η κόπωση. Μαζί με τη δημιουργία εμφανίζεται και η τριβή. Οι προσδοκίες δοκιμάζονται από την πραγματικότητα. Και κάποια στιγμή, σχεδόν αθόρυβα, έρχεται η φάση της φθοράς. Όχι απαραίτητα ως καταστροφή. Αλλά ως αλλαγή ποιότητας. Εκεί όπου αυτό που κάποτε μας ενθουσίαζε, αρχίζει να μας περιορίζει.

Το πιο δύσκολο σημείο σε αυτόν τον κύκλο δεν είναι ούτε η αρχή ούτε η ανάπτυξη. Είναι το τέλος. Το πότε έρχεται φυσικά το τέλος ενός κύκλου και αν εμείς έχουμε τη σοφία και το θάρρος να το αναγνωρίσουμε.

Γιατί συνήθως δεν το αναγνωρίζουμε. Το νιώθουμε ως ανησυχία, ως ανικανοποίητο, ως εσωτερική κόπωση. Όμως επιμένουμε να κρατάμε αυτό που τελειώνει. Από φόβο. Από συνήθεια. Από την ανάγκη για ασφάλεια. Από τον τρόμο του άγνωστου.

Ο άνθρωπος φοβάται την αλλαγή όχι επειδή είναι κακή, αλλά επειδή δεν μπορεί να ελέγξει το αποτέλεσμα. Προτιμά το γνώριμο που τον πονά από το άγνωστο που μπορεί να τον λυτρώσει. Κι έτσι μένει συχνά εγκλωβισμένος σε σχέσεις που έχουν αδειάσει, σε εργασίες που δεν τον εκφράζουν, σε ταυτότητες που έχουν πια συρρικνωθεί.

Όμως η ζωή έχει έναν δικό της νόμο:
Ό,τι δεν εξελίσσεται, αποσυντίθεται.
Ό,τι δεν αλλάζει, πεθαίνει.

Και τότε έρχεται η εσωτερική σύγκρουση. Από τη μία, η καρδιά που λέει «πρέπει να προχωρήσω». Από την άλλη, ο νους που ψιθυρίζει «μείνε όπως είσαι, τουλάχιστον το ξέρεις».

Εδώ γεννιέται η τέχνη της αναγέννησης.

Η αναγέννηση δεν έρχεται με θόρυβο. Δεν συνοδεύεται πάντα από μεγάλες αποφάσεις. Συχνά ξεκινά με κάτι πολύ απλό, με την παραδοχή ότι κάτι μέσα μας τελείωσε. Ότι δεν είμαστε πια αυτοί που ήμασταν. Ότι η ψυχή μας ζητά άλλο χώρο, άλλη αναπνοή.

Η στιγμή που επιτρέπουμε στον εαυτό μας να πει «έκλεισε αυτός ο κύκλος» είναι βαθιά απελευθερωτική. Γιατί εκεί παύει η αντίσταση. Εκεί αρχίζει η εμπιστοσύνη.

Η εσωτερική ανανέωση δεν γεννιέται όταν προσπαθούμε να κρατήσουμε με το ζόρι το παρελθόν. Γεννιέται όταν το τιμούμε και το αφήνουμε. Όταν λέμε: «Σε ευχαριστώ για ό,τι μου έδωσες. Τώρα ήρθε η ώρα να συνεχίσω».

Κάθε κλείσιμο κύκλου είναι μια μικρή μύηση. Μας μαθαίνει την απώλεια, την αποδέσμευση, τη μη προσκόλληση. Μας μαθαίνει ότι δεν είμαστε ούτε οι ρόλοι μας, ούτε οι επιτυχίες μας, ούτε οι αποτυχίες μας. Είμαστε κάτι βαθύτερο που συνεχίζει να υπάρχει ακόμα κι όταν όλα αλλάζουν.

Και εκεί, μέσα σε αυτό το κενό που δημιουργείται όταν κάτι τελειώνει, γεννιέται ο επόμενος κύκλος. Όχι αμέσως. Όχι βιαστικά. Αλλά με τον δικό του ρυθμό. Όπως η φύση δεν βιάζεται να φέρει την άνοιξη πριν ολοκληρώσει τον χειμώνα, έτσι και η ψυχή χρειάζεται τον χρόνο της για να κυοφορήσει το νέο.

Η αναγέννηση δεν είναι επιστροφή στο παλιό. Είναι γέννηση του καινούριου μέσα από τη σοφία του παλιού. Δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Ξεκινάμε από αυτό που μάθαμε.

Και τότε ο κύκλος ξανανοίγει. Με λιγότερες ψευδαισθήσεις. Με περισσότερη επίγνωση. Με λιγότερο φόβο. Με περισσότερη αλήθεια.

Αυτός είναι ο πρώτος μεγάλος νόμος της μεταμόρφωσης.
Τίποτα δεν τελειώνει για να μας τιμωρήσει.
Τελειώνει για να μας μεγαλώσει.

Μιχάλης Γρηγορίου