Γιατί Μερικές Φορές Δεν Θέλουμε να Αλλάξουμε

Η μιζέρια, αυτή η σιωπηλή σκιά που σκεπάζει τις μέρες μας, δεν είναι πάντα τόσο ανεπιθύμητη όσο πιστεύουμε. Κάποιες φορές, αντί να την πολεμούμε, την κουβαλάμε σχεδόν με στοργή, την αφήνουμε να μας τυλίξει και να γίνει μέρος της ταυτότητάς μας. Γιατί; Γιατί η δυστυχία δεν είναι μόνο βάρος, είναι και καταφύγιο.

Η ασφάλεια του γνώριμου

Ο άνθρωπος είναι πλάσμα της συνήθειας. Ακόμη κι αν υποφέρει, συχνά προτιμά τον πόνο που γνωρίζει από την αβεβαιότητα της αλλαγής. Το γνώριμο, ακόμη και δυσάρεστο, προσφέρει ένα είδος ασφάλειας. Η ιδέα της μεταμόρφωσης, αντίθετα, μοιάζει τρομακτική γιατί φέρνει μαζί της το άγνωστο.

Η μιζέρια ως ταυτότητα

Όταν ο πόνος ή το παράπονο επαναλαμβάνονται, γίνονται αφήγηση. «Είμαι αυτός που δεν τα κατάφερε», «Είμαι αυτή που όλοι αδικούν». Η μιζέρια προσφέρει έναν ρόλο, μια σταθερή ταυτότητα μέσα στον χαώδη κόσμο. Αν την αποτινάξουμε, μένει το ερώτημα: ποιοι είμαστε χωρίς αυτήν;

Η προσοχή των άλλων

Ορισμένες φορές, η θλίψη είναι ένας τρόπος να ακουστούμε. Η κατήφεια τραβά προσοχή, προσφέρει στοργή, μας εξασφαλίζει μια θέση στο βλέμμα των άλλων. Έτσι, η μιζέρια μετατρέπεται σε έμμεσο μέσο επικοινωνίας, όσο κι αν φαινομενικά την απορρίπτουμε.

Η απαλλαγή από την ευθύνη

Η μιζέρια συχνά συνοδεύεται από μια αίσθηση ανημποριάς: «Δεν μπορώ να κάνω τίποτα». Κι αυτό, όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται, ανακουφίζει. Γιατί απαλλάσσει από το βάρος της δράσης, από τον φόβο της αποτυχίας, από την ευθύνη να προσπαθήσουμε ξανά.

Η «ηδονή» του θύματος

Το να νιώθεις θύμα έχει τη δική του γλυκιά ικανοποίηση: επιτρέπει να πιστεύεις ότι έχεις το ηθικό πλεονέκτημα, ότι οι άλλοι ή η ζωή σου χρωστούν. Είναι μια ήσυχη, κρυφή «ηδονή» που τρέφει τον εγωισμό, έστω κι αν σε κρατά καθηλωμένο στη δυστυχία.

Πώς μπορεί να σπάσει ο κύκλος;

Η απελευθέρωση δεν έρχεται από την άρνηση, αλλά από την παραδοχή. Να δούμε κατάματα ότι, σε κάποιο βαθμό, επιλέγουμε τη μιζέρια, γιατί μας προσφέρει οικειότητα, προσοχή ή απαλλαγή από ευθύνες. Τότε ανοίγει ο δρόμος για αλλαγή.

Να παρατηρούμε πότε και γιατί βυθιζόμαστε στη μιζέρια.

Να αποδεχόμαστε την ευθύνη της ζωής μας, χωρίς να κρυβόμαστε πίσω από το ρόλο του θύματος.

Να ξαναγράψουμε την ιστορία μας, δίνοντας στον εαυτό μας μια ταυτότητα πέρα από την κατήφεια.

Να προχωρούμε με μικρά, σταθερά βήματα προς την αλλαγή.

Η μιζέρια, όσο κι αν φαίνεται ανεπιθύμητη, κρύβει απολαύσεις που μας δεσμεύουν. Όμως, αν τις αναγνωρίσουμε, μπορούμε να τις ξεπεράσουμε. Και τότε, η αληθινή χαρά δεν θα μοιάζει πια με άλμα στο κενό, αλλά με επιστροφή σε κάτι που πάντα μας ανήκε.

Μιχάλης Γρηγορίου