Πέρα από τους Τοίχους της Ύπαρξης

Ο άνθρωπος ζει, τις περισσότερες φορές, πίσω από τοίχους που ο ίδιος έχει υψώσει, τοίχους από σκέψεις, λέξεις, φόβους και προσδιορισμούς. Δεν τους βλέπει, γιατί τους θεωρεί μέρος της φύσης του. Όμως, όπως σημείωνε ο Σωκράτης, «ο ανεξέταστος βίος δεν είναι άξιος να βιωθεί». Η αυτογνωσία αρχίζει όταν το βλέμμα στρέφεται προς τα μέσα, όταν ο νους παύει να είναι σκλάβος των προκαταλήψεων και γίνεται παρατηρητής του εαυτού του.

Ο συμπονετικός παρατηρητής

Να είσαι συμπονετικός παρατηρητής της ζωής σημαίνει να βλέπεις χωρίς να κατακρίνεις, να αποδέχεσαι χωρίς να αδρανείς, να κατανοείς χωρίς να ταυτίζεσαι.
Ο Λάο Τσε έγραψε στο Τάο Τε Κινγκ: «Αυτός που γνωρίζει τους άλλους είναι σοφός, αυτός που γνωρίζει τον εαυτό του είναι φωτισμένος».
Η αληθινή σοφία, λοιπόν, δεν γεννιέται από την κατοχή γνώσης, αλλά από την κατανόηση της ίδιας της συνείδησης που γνωρίζει.
Ο συμπονετικός παρατηρητής δεν προσπαθεί να αλλάξει τη ζωή με βία· την παρατηρεί με καλοσύνη. Και μέσα από αυτή την παρατήρηση, η ζωή αλλάζει από μόνη της.

Οι τοίχοι του νου

Οι τοίχοι που μας απομονώνουν από τη βαθύτερη πραγματικότητα είναι κατασκευασμένοι από ορισμούς, ταυτότητες και κοινωνικούς ρόλους.
Ο Krishnamurti είχε γράψει: «Όταν ονομάζεις κάτι, παύεις να το βλέπεις πραγματικά».
Κάθε φορά που προσδίδουμε μια ετικέτα σε ένα φαινόμενο, παύουμε να έχουμε άμεση σχέση με αυτό. Το «καλό» και το «κακό», το «εγώ» και το «εσύ», το «επιτυχία» και το «αποτυχία» είναι λέξεις που κατακερματίζουν την ενότητα της ύπαρξης.
Μαθαίνουμε να βλέπουμε όχι αυτό που υπάρχει, αλλά αυτό που πιστεύουμε ότι υπάρχει.

Η απελευθερωτική δύναμη της αμφιβολίας

Η αμφιβολία δεν είναι εχθρός της αλήθειας, είναι η προθάλαμός της. Ο Ρενέ Ντεκάρτ ξεκίνησε τη φιλοσοφική του αναζήτηση με τη μέθοδο της αμφιβολίας, γράφοντας: «Για να φτάσω στο βέβαιο, έπρεπε πρώτα να αμφιβάλλω για τα πάντα.»
Η αμφιβολία είναι το κάλεσμα του νου να εξέλθει από τον λήθαργο της βεβαιότητας. Είναι το σημείο όπου ο άνθρωπος αρχίζει να αφαιρεί στρώματα ψευδαίσθησης, για να αγγίξει το αληθινό.
Όταν αμφιβάλλεις για τα σχήματα που σε περιόρισαν, δεν χάνεις το έδαφος, το ανακαλύπτεις εκ νέου.

Πέρα από την ύλη. Η ανάμνηση του Είναι

Στον κόσμο της ύλης, όλα μετρώνται: η επιτυχία, η αξία, η δύναμη. Μα ο άνθρωπος δεν είναι μονάχα αυτό που μπορεί να μετρηθεί. Ο Πλάτων, στον Φαίδωνα, έλεγε πως «το σώμα είναι ο τάφος της ψυχής», όχι για να το απορρίψει, αλλά για να μας υπενθυμίσει ότι υπάρχει κάτι πέρα από την υλική μας μορφή, ένα στοιχείο αιώνιο, άυλο και νοητό.
Η ύλη είναι ο καθρέφτης μέσα στον οποίο η ψυχή μαθαίνει να βλέπει τον εαυτό της. Αλλά όταν ο καθρέφτης γίνει το παν, τότε η εικόνα χάνεται.

Η τέχνη της αποδέσμευσης

Η ελευθερία δεν είναι κάτι που αποκτάται, είναι κάτι που αποκαλύπτεται όταν πέσουν οι τοίχοι. Ο Βούδας δίδαξε πως «όλη η δυστυχία προέρχεται από την προσκόλληση».
Η αποδέσμευση δεν είναι απομάκρυνση από τον κόσμο, είναι η ικανότητα να ζεις μέσα στον κόσμο χωρίς να εγκλωβίζεσαι στις μορφές του.
Όταν σταματήσεις να ορίζεις τον εαυτό σου με όρους, τότε αρχίζεις να είσαι.

Η σιωπή της αλήθειας

Όταν οι τοίχοι του νου αρχίζουν να διαλύονται, απομένει κάτι απλό, σχεδόν αόρατο: η καθαρή επίγνωση του Είναι. Δεν υπάρχει πια ανάγκη για ονόματα, για βεβαιότητες, για ρόλους.
Όπως έγραψε ο Ρουμί: «Πέρα από τις ιδέες του σωστού και του λάθους υπάρχει ένας τόπος. Εκεί θα σε συναντήσω.»
Αυτός ο τόπος είναι ο χώρος της συνειδητότητας, της σιωπηλής κατανόησης ότι όλα είναι ένα.
Κι εκεί, ο συμπονετικός παρατηρητής της ζωής αναγνωρίζει ότι δεν είναι απλός θεατής, είναι το ίδιο το φως που φωτίζει την ύπαρξη.

Μιχάλης Γρηγορίου