Ζωγραφίζοντας τον Εαυτό μας στους Άλλους. Η Τέχνη της Σχέσης ως Αντανάκλαση της Ύπαρξης

Υπάρχουν αλήθειες που δεν χρειάζονται εξηγήσεις, μόνο μια εσωτερική αναγνώριση.
Μία από αυτές είναι τα λόγια του Dr. Joe Dispenza: «Δεν προσελκύουμε αυτό που θέλουμε. Προσελκύουμε αυτό που είμαστε.»

Όλη η ανθρώπινη εμπειρία, οι σχέσεις μας, οι συναντήσεις μας, οι δεσμοί που σχηματίζονται ή λύνονται, μοιάζει να ακολουθεί έναν αόρατο νόμο. Ένας νόμος που δεν ρυθμίζεται από την επιθυμία, αλλά από την εσωτερική κατάσταση του ανθρώπου.
Κι έτσι, αυτό που βιώνουμε μέσα στις σχέσεις δεν είναι προϊόν τύχης, αλλά αντανάκλαση της ύπαρξής μας.

Η σχέση ως καμβάς. Η συνάντηση του «Εγώ» με το είδωλό του

Κάθε σχέση είναι ένας ζωντανός καμβάς. Δεν υπάρχει κενός χώρος εκεί, η συνάντηση με τον άλλο ξεκινά πάντα από τον χώρο που ήδη κατοικούμε εσωτερικά.

Στις σχέσεις δεν βλέπουμε τον άλλο, τουλάχιστον όχι στην αρχή.
Βλέπουμε τον συμβολισμό του. Την υπόσχεση. Την προβολή.
Όπως σημείωνε ο Πλάτων, «η ψυχή αναγνωρίζει αυτό που κάποτε γνώρισε».
Αυτή η αναγνώριση δεν αφορά τον άλλον ως άτομο, αλλά την εμπειρία που κουβαλά.

Ο καθένας μας μπαίνει σε μια σχέση με μια παλέτα γεμάτη ήδη χρώματα:
παιδικά βιώματα, πίστεις για το αξίζω, το δυνατό, το επιτρεπτό.
Και με αυτή την παλέτα ζωγραφίζουμε τον κόσμο γύρω μας και τον σύντροφό μας, είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι.

Η εσωτερική μας αξία ως μαγνήτης

Όταν μιλάμε για το ότι προσελκύουμε αυτό που είμαστε, μιλάμε για κάτι που ξεφεύγει από το επίπεδο της επιθυμίας.
Η επιθυμία είναι επιφανειακή, η ύπαρξη είναι βαθιά.

Θέλουμε την αγάπη, αλλά νιώθουμε ότι δεν την αξίζουμε;
Θέλουμε τον σεβασμό, αλλά εσωτερικά φοβόμαστε τη σύγκρουση;
Θέλουμε την σταθερότητα, αλλά είμαστε συνηθισμένοι στο χάος;

Τότε, όπως θα έλεγε ο Σοπενχάουερ,
«ο κόσμος είναι η θέλησή μας και η παράστασή μας», και η παράστασή μας υπερισχύει της θέλησής μας.

Στάση και αυτοαξία είναι οι κρυφοί μαγνήτες των σχέσεων.
Η εσωτερική μας αξία δεν καθορίζει απλώς τι επιτρέπουμε στους άλλους,
αλλά και το τι εμείς οι ίδιοι επιλέγουμε χωρίς να το καταλαβαίνουμε.

Ένας άνθρωπος που νιώθει λίγος θα βρει τρόπους να επιβεβαιώσει αυτή τη μικρότητα.
Ένας άνθρωπος που νιώθει ότι αξίζει, δεν θα δεχτεί σχέσεις που τον ακυρώνουν, όχι επειδή το ζητά, αλλά επειδή δεν συντονίζεται με αυτές.

Ο άλλος ως καθρέφτης. Το πεδίο του ασυνείδητου

Ο Καρλ Γιουνγκ έθεσε το θεμέλιο της σύγχρονης κατανόησης των σχέσεων όταν έγραψε: «Όλα όσα μας ενοχλούν στους άλλους μπορούν να μας οδηγήσουν σε βαθύτερη κατανόηση του εαυτού μας.»

Η σχέση γίνεται καθρέφτης του ανείπωτου.
Δεν υπάρχει σύγκρουση, φόβος, ένταση ή επιθυμία που να εμφανίζεται μέσα σε μια σχέση και να μην έχει ρίζα στο ψυχικό μας υπόστρωμα.

Ο άλλος λειτουργεί σαν φως που πέφτει στο αόρατο τμήμα του εαυτού μας.
Και τότε, εκεί όπου νομίζαμε ότι βλέπουμε κάποιον άλλο, τελικά βλέπουμε τον εαυτό μας, διογκωμένο, παραμορφωμένο, εκτεθειμένο.

Ο Νίτσε προειδοποιούσε: «Ο οποίος μάχεται με τέρατα, πρέπει να προσέχει μην γίνει ο ίδιος τέρας.»
Όχι γιατί οι άλλοι είναι τέρατα, αλλά γιατί όταν τους πολεμάμε χωρίς αυτογνωσία, πολεμάμε μια πτυχή του ίδιου μας του ψυχισμού.

Τραύματα και μοτίβα. Ο αόρατος κύκλος

Οι άνθρωποι συχνά επαναλαμβάνουν σχέσεις που «μοιάζουν» μεταξύ τους.
Όχι επειδή τις επιλέγουν συνειδητά, αλλά επειδή αυτές μιλούν τη γλώσσα των παλιών τους τραυμάτων.

Το τραύμα αναγνωρίζει το γνώριμό του.
Το ασυνείδητο αναζητά την επιβεβαίωσή του.
Η πληγή ψάχνει εκείνον που θα την ξανανοίξει, μέχρι να μάθει να κλείνει.

Όπως έλεγε ο Φρανσουά ντε Λα Ροσφουκό: «Σπάνια θεραπευόμαστε από ένα πάθος χωρίς να το αντικαταστήσουμε με άλλο.»
Το πάθος δεν είναι πάντα έρωτας, είναι ο δεσμός με το οικείο, ακόμη κι όταν αυτό μας πληγώνει.

Κι έτσι, η σχέση γίνεται πεδίο επανάληψης μέχρι να γίνει πεδίο συνειδητότητας.

Όταν αλλάζει ο ζωγράφος, αλλάζει και ο πίνακας

Το σημαντικότερο σημείο καμπής στις σχέσεις είναι η στιγμή που ο άνθρωπος στρέφει την προσοχή από τον «καμβά» στον «ζωγράφο».

Οι περισσότεροι προσπαθούν να τραβήξουν διαφορετικούς ανθρώπους, να αλλάξουν συμπεριφορές,να προσευχηθούν για μια καλύτερη σχέση.

Όμως ο καμβάς δεν αλλάζει από μόνος του.
Αλλάζει όταν αλλάζει το χέρι που ζωγραφίζει.

Ο Ρίλκε έγραφε: «Για να αγαπήσεις τον άλλον, πρέπει πρώτα να έχεις κατοικήσει μέσα σου.»
Αν δεν έχουμε κατοικήσει στον εαυτό μας, οι σχέσεις μας γίνονται άλλοτε φυγή, άλλοτε απόδραση, άλλοτε πεδίο άρνησης.

Όταν όμως ο άνθρωπος αρχίζει να τιμά την αξία του, τότε:

αλλάζει τις επιλογές του,

αλλάζει τα όρια που θέτει,

αλλάζει τον τρόπο που σχετίζεται,

αλλάζει τη συχνότητα στην οποία δονείται,
και -τελικά- αλλάζει τους ανθρώπους που προσελκύει.

Η σχέση παύει να είναι ανάγκη και γίνεται δημιουργία.
Παύει να είναι σύγκρουση και γίνεται χώρος εξερεύνησης.
Παύει να είναι καθρέφτης τραύματος και γίνεται καθρέφτης ύπαρξης.

Η πιο ώριμη μορφή αγάπης

Όταν προσελκύουμε αυτό που είμαστε και γινόμαστε συνειδητοί αυτού, η αγάπη αποκτά νέα διάσταση.

Είναι αγάπη που στηρίζεται όχι στην ανεπάρκεια, αλλά στην πληρότητα.
Όχι στο «σε χρειάζομαι», αλλά στο «σε επιλέγω».
Όχι στο φόβο της απώλειας, αλλά στην ελευθερία της παρουσίας.

Τότε, όπως υποστήριζε ο Σπινόζα,
«Ό,τι υπάρχει μέσα μας και μας οδηγεί προς τη χαρά είναι καλό.»
Η σχέση γίνεται μονοπάτι χαράς, όχι γιατί είναι πάντα εύκολη, αλλά γιατί είναι αληθινή.

Ο άνθρωπος ως δημιουργός του δικού του πεπρωμένου

Τελικά, οι σχέσεις δεν είναι μια εξωτερική πραγματικότητα που μας «συμβαίνει».
Είναι ένα πεδίο όπου εξωτερικεύεται η εσωτερική μας αλήθεια.

Προσελκύουμε ανθρώπους που:

κουμπώνουν στα μοτίβα μας,

αντανακλούν τις δυνατότητές μας,

φωτίζουν τις αδυναμίες μας,

προκαλούν την εξέλιξή μας.

Και όταν αλλάζουμε εμείς, αλλάζει και ο κόσμος μας.
Όπως έγραψε ο Τολστόι: «Όλοι σκέφτονται να αλλάξουν την ανθρωπότητα, αλλά κανείς δεν σκέφτεται να αλλάξει τον εαυτό του.»

Η αλλαγή αυτή όμως, η εσωτερική, ήσυχη, βαθιά, είναι που αλλάζει και τις σχέσεις μας.
Και τότε, προσελκύουμε ανθρώπους που δεν αντιστοιχούν σε αυτό που θέλαμε κάποτε, αλλά σε αυτό που γίναμε.

Η Τέχνη της Συνάντησης

Κάθε σχέση είναι ένας καμβάς.
Και πάνω του, ζωγραφίζουμε την αξία, την επίγνωση, το φως και τη σκιά μας.

Δεν προσελκύουμε αυτό που ευχόμαστε, ούτε αυτό που νομίζουμε ότι αξίζουμε.
Προσελκύουμε εκείνο που είμαστε τη δεδομένη στιγμή.

Η τέχνη των σχέσεων, λοιπόν, είναι πρωτίστως η τέχνη της αυτογνωσίας.
Όσο βαθαίνουμε μέσα μας, τόσο καθαρότερα ζωγραφίζεται ο κόσμος γύρω μας.
Και τότε, οι σχέσεις γίνονται πια όχι πεδία μάχης, αλλά πίνακες έκφρασης, όπου η ψυχή συναντά τον άλλον και αναγνωρίζει, επιτέλους, τον εαυτό της.

Μιχάλης Γρηγορίου