Το Θαύμα της Κάθε Μέρας και η Τέχνη της Προσοχής

Η φράση του Όσκαρ Ουάιλντ «Μπορείς να τυφλωθείς, αν βλέπεις όλες τις μέρες ίδιες…» ανοίγει έναν δρόμο βαθιάς ενδοσκόπησης. Μας υπενθυμίζει ότι η επανάληψη, όταν στερείται συνείδησης, μπορεί να γίνει μια λεπτή μορφή τύφλωσης, όχι της όρασης, αλλά της ψυχής. Η καθημερινότητα συχνά απλώνεται μπροστά μας σαν μια ατελείωτη λωρίδα ασπρόμαυρης ταινίας, και τότε είναι εύκολο να πιστέψουμε πως δεν αλλάζει τίποτα. Κι όμως, κάθε μέρα φέρει ένα δικό της ανεπαίσθητο, αλλά αληθινό θαύμα.

Ο Ραλφ Γουάλντο Έμερσον έγραφε πως «στον θόρυβο της καθημερινότητας χάνεται το θαύμα του συνηθισμένου». Αυτό το θαύμα δεν εκδηλώνεται με μεγαλοπρέπειες, δεν εμφανίζεται σαν κεραυνός που σπάει τον ουρανό, αλλά πιο συχνά σαν ένα ψίθυρο που πρέπει να επιλέξουμε να ακούσουμε. Είναι η απόχρωση του φωτός το πρωί, μια απλή ανθρώπινη χειρονομία, μια ιδέα που γεννιέται ξαφνικά, η αίσθηση ότι ένα μικρό κομμάτι του εσωτερικού μας κόσμου μετακινήθηκε έστω και λίγο.

Οι μεγάλοι στοχαστές συμφωνούν ότι η αληθινή συνειδητότητα δεν βρίσκεται στις μεγάλες αλλαγές, αλλά στον τρόπο που κατοικούμε τις μικρές. Ο Πασκάλ σημείωνε πως «όλη η δυστυχία των ανθρώπων ξεκινά από το ότι δεν μπορούν να μείνουν ήσυχοι σε ένα δωμάτιο». Ίσως γιατί, όταν μένουμε ήσυχοι, αρχίζουμε να παρατηρούμε, όχι τον κόσμο απλώς, αλλά τον εαυτό μας μέσα σε αυτόν. Και τότε βλέπουμε ότι η ζωή δεν είναι στατική, οι μέρες δεν είναι ίδιες, εμείς είμαστε που τις εξισώνουμε.

Ο Κίρκεγκον, με τον δικό του υπαρξιακό τρόπο, έλεγε πως «η ζωή μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο κοιτάζοντας προς τα πίσω, αλλά πρέπει να βιωθεί κοιτάζοντας μπροστά». Η κάθε μέρα, λοιπόν, είναι ένα ανοιχτό ενδεχόμενο, δεν έχει ακόμη οριστεί, δεν έχει ακόμη χτιστεί από τις προσδοκίες μας. Αν της προσφέρουμε προσοχή, αν της δώσουμε χώρο, εκείνη θα μας δώσει το δικό της δώρο, όσο μικρό κι αν μοιάζει.

Ο Μάρκος Αυρήλιος, ένας από τους πλέον πρακτικούς φιλοσόφους, μας καλεί στο Εις Εαυτόν, «Να θαυμάζεις το παρόν. Μόνο αυτό υπάρχει». Είναι μια προτροπή να ζήσουμε στο κέντρο της στιγμής, όχι στις αναμνήσεις ούτε στις προβολές του μέλλοντος. Όταν η προσοχή μας ριζώνει στο παρόν, τότε ακόμη και το πιο συνηθισμένο πράγμα φωτίζεται με νέα προοπτική.

Η πρόκληση, λοιπόν, δεν είναι να αλλάξουμε τις μέρες, αλλά να αλλάξουμε το βλέμμα μας προς αυτές. Να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να δει. Να σταθούμε για λίγο σιωπηλοί και να αναγνωρίσουμε ότι το θαύμα δεν είναι μια εξαίρεση της ζωής, αλλά μια μυστική της κανονικότητα.

Το θαύμα της κάθε μέρας μπορεί να βρίσκεται παντού, στη στιγμή που αναπνέεις συνειδητά, στο άγγιγμα ενός βιβλίου, στη σκέψη που γεννιέται καθώς περπατάς, στην ομορφιά της απλότητας, στην αποκάλυψη ότι, παρά τη ρουτίνα, ο κόσμος παραμένει ανεξάντλητα νέος.
Η προσοχή, αυτό είναι το κλειδί. Η προσοχή είναι η ματιά που μετατρέπει το συνηθισμένο σε σημαντικό.

Και ίσως αυτή να είναι τελικά η αληθινή σοφία, να μάθουμε να βλέπουμε όχι μόνο με τα μάτια, αλλά με την επίγνωση. Γιατί τότε θα ανακαλύψουμε ότι καμία μέρα δεν ήταν πραγματικά ίδια. Μόνο εμείς δεν κοιτούσαμε αρκετά κοντά.

Μιχάλης Γρηγορίου