Ζώντας με Συνείδηση στην Καθημερινότητα

Συχνά μιλάμε για πνευματικότητα σαν να είναι κάτι μακρινό. Κάτι υψηλό, αφηρημένο, αποκομμένο από την απλή ζωή. Σαν να αφορά μόνο στιγμές σιωπής, διαλογισμούς, μεγάλες αλήθειες, εσωτερικές αποκαλύψεις.

Κι όμως, αν η πνευματικότητα δεν κατεβαίνει στην καθημερινότητα, τότε μένει ιδέα. Αν δεν περνά στον τρόπο που μιλάμε, που εργαζόμαστε, που σχετιζόμαστε, που αγαπάμε, τότε δεν μεταμορφώνει. Μας γοητεύει, αλλά δεν μας αλλάζει.

Η αληθινή πνευματικότητα δεν φαίνεται στις εξαιρετικές στιγμές. Φαίνεται στις συνηθισμένες. Στον τρόπο που λέμε «καλημέρα». Στον τρόπο που ακούμε έναν άνθρωπο που κουβαλά τον πόνο του. Στον τρόπο που στεκόμαστε στην εργασία μας όταν κανείς δεν μας βλέπει. Στον τρόπο που φερόμαστε όταν δεν έχουμε τίποτα να κερδίσουμε.

Εκεί δοκιμάζεται η συνείδηση.

Ζώντας με συνείδηση σημαίνει, πρώτα απ’ όλα, να είμαστε παρόντες. Όχι απλώς «εκεί», αλλά παρόντες με ολόκληρο τον εαυτό μας. Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν ανάμεσα σε ένα χθες που τους βαραίνει και σε ένα αύριο που τους αγχώνει. Το «τώρα» περνά σχεδόν χωρίς να το αγγίξουμε.

Μιλάμε χωρίς να ακούμε πραγματικά. Τρώμε χωρίς να γευόμαστε. Αγκαλιάζουμε χωρίς να νιώθουμε. Κι όμως, η ζωή δεν συμβαίνει στο χθες ούτε στο αύριο. Συμβαίνει μόνο εδώ. Μόνο τώρα.

Η συνείδηση αρχίζει από το να θυμόμαστε ότι κάθε στιγμή είναι μοναδική και ανεπανάληπτη. Ότι κανένα βλέμμα δεν επαναλαμβάνεται. Καμία συνάντηση. Καμία ανάσα.

Και αυτό από μόνο του αλλάζει τα πάντα.

Ζώντας με συνείδηση στο λόγο μας σημαίνει να καταλαβαίνουμε τη δύναμη των λέξεων. Οι λέξεις μπορούν να γιατρέψουν, αλλά μπορούν και να πληγώσουν βαθιά. Μπορούν να στηρίξουν, αλλά μπορούν και να γκρεμίσουν.

Πόσες φορές δεν μιλάμε μηχανικά; Από θυμό, από άμυνα, από ανυπομονησία; Πόσες φορές δεν λέμε λόγια που, αν σταματούσαμε για ένα δευτερόλεπτο, θα διαλέγαμε αλλιώς;

Η συνείδηση στο λόγο δεν σημαίνει να γίνουμε άμεμπτοι. Σημαίνει να γίνουμε υπεύθυνοι. Να ξέρουμε ότι κάθε λέξη αφήνει ίχνος. Και στον άλλον. Και μέσα μας.

Ζώντας με συνείδηση στο άκουσμα σημαίνει να ακούμε χωρίς να ετοιμάζουμε απάντηση. Να ακούμε χωρίς να κρίνουμε. Να ακούμε χωρίς να βιαζόμαστε να διορθώσουμε τον άλλον. Να ακούμε με ανοιχτή καρδιά.

Το αληθινό άκουσμα είναι πράξη αγάπης. Είναι το «σε βλέπω». Είναι το «έχεις χώρο εδώ».

Ζώντας με συνείδηση στην εργασία σημαίνει να δίνουμε ψυχή σε αυτό που κάνουμε, όσο μικρό ή μεγάλο κι αν φαίνεται. Η εργασία δεν είναι μόνο εισόδημα. Είναι τρόπος παρουσίας στον κόσμο. Είναι τρόπος να εκφράσουμε την υπευθυνότητά μας, την ποιότητά μας, τον σεβασμό μας στους άλλους.

Όταν εργαζόμαστε μηχανικά, φθείρουμε τον εαυτό μας. Όταν εργαζόμαστε με νόημα, ακόμη και το πιο απλό πράγμα γίνεται προσφορά.

Ζώντας με συνείδηση στις σχέσεις σημαίνει να θυμόμαστε ότι ο άλλος δεν είναι προέκτασή μας. Δεν είναι εργαλείο. Δεν είναι ρόλος. Είναι ένα ολόκληρο σύμπαν, όπως κι εμείς.

Οι σχέσεις είναι ο μεγαλύτερος καθρέφτης της εσωτερικής μας κατάστασης. Εκεί βλέπουμε τις προσκολλήσεις μας, τους φόβους μας, τις ανασφάλειές μας, τις άμυνές μας. Και εκεί έχουμε τη μεγαλύτερη ευκαιρία να ωριμάσουμε.

Η συνείδηση στη σχέση σημαίνει να μην προσπαθούμε να αλλάξουμε τον άλλον για να νιώσουμε ασφαλείς. Σημαίνει να αναλαμβάνουμε την ευθύνη των συναισθημάτων μας. Να μιλάμε με αλήθεια. Να βάζουμε όρια χωρίς σκληρότητα. Να αγαπάμε χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας.

Ζώντας με συνείδηση στην αγάπη σημαίνει να μετακινούμαστε από την ανάγκη στην προσφορά. Από το «σε χρειάζομαι» στο «σε χαίρομαι». Από το «σ’ αγαπώ για να γεμίσω το κενό μου» στο «σ’ αγαπώ για να μοιραστώ την πληρότητά μου».

Η αγάπη δεν είναι μόνο συναίσθημα. Είναι στάση ζωής.

Και ίσως εδώ βρίσκεται το πιο δύσκολο σημείο, να μάθουμε να ζούμε απλά.

Σε έναν κόσμο που μας μαθαίνει διαρκώς να θέλουμε περισσότερα, η απλότητα μοιάζει σχεδόν επαναστατική πράξη. Περισσότερα πράγματα. Περισσότερες εμπειρίες. Περισσότερες επιτυχίες. Περισσότερες εικόνες. Περισσότερη ταχύτητα.

Και όμως, η ψυχή δεν ανασαίνει στο «περισσότερο». Ανασαίνει στο «ουσιαστικό».

Ζώντας με συνείδηση σημαίνει να ρωτάμε συχνά:

«Αυτό που ζω με γεμίζει ή με αδειάζει;»
«Αυτό που κυνηγώ είναι ανάγκη ή φυγή;»
«Αυτό που φοβάμαι να χάσω είναι ουσία ή συνήθεια;»

Η συνειδητή ζωή δεν είναι τέλεια. Δεν είναι ήρεμη κάθε στιγμή. Δεν είναι χωρίς λάθη. Είναι όμως αληθινή. Και αυτό αρκεί.

Δεν χρειάζεται να αλλάξουμε όλη τη ζωή μας απότομα. Δεν χρειάζονται μεγάλοι όρκοι και εντυπωσιακά βήματα. Χρειάζεται μικρή, καθημερινή επίγνωση.

Ένα πράγμα τη φορά.
Μία σκέψη τη φορά.
Μία επιλογή τη φορά.

Να σταματήσει λίγο η αυτόματη κίνηση. Να μπει μια μικρή παύση. Και μέσα σε αυτή την παύση να χωρέσει η συνείδηση.

Γιατί τελικά, η πνευματική εξέλιξη δεν είναι προορισμός. Είναι τρόπος βαδίσματος.

Και η μεταμόρφωση δεν συμβαίνει όταν αλλάξει ο κόσμος. Συμβαίνει όταν αλλάζει το βλέμμα μας προς τον κόσμο.

Η ζωή μας κινείται σε κύκλους. Αρχές, κορυφές, δυσκολίες, κλεισίματα και ξανά αρχή. Κι εμείς, ταξιδιώτες μέσα σε αυτούς τους κύκλους, άλλοτε φοβισμένοι, άλλοτε γενναίοι, άλλοτε κουρασμένοι, άλλοτε φωτεινοί.

Η μεταμόρφωση δεν είναι προνόμιο των λίγων. Είναι δυνατότητα όλων. Δεν χρειάζεται να γίνουμε κάτι άλλο. Χρειάζεται να θυμηθούμε ποιοι είμαστε.

Και ίσως, αν μπορούσαμε να κρατήσουμε μία μόνο φράση από όλα όσα ειπώθηκαν, να ήταν αυτή:

«Δεν καλούμαστε να ζήσουμε μια τέλεια ζωή.
Καλούμαστε να ζήσουμε μια συνειδητή ζωή.»

Και αυτό, από μόνο του, είναι αρκετό για να αλλάξει τα πάντα.

Μιχάλης Γρηγορίου