Η Ανθρωπότητα σε Μετάβαση

Ζούμε σε εποχές μεγάλης αλλαγής. Δεν είναι απλώς μια ιστορική φράση. Είναι μια βαθιά, καθημερινή εμπειρία. Το νιώθουμε στον ρυθμό της ζωής, στις σχέσεις, στην εργασία, στις κοινωνίες, στον τρόπο που σκεφτόμαστε τον εαυτό μας και τον κόσμο.

Κάτι παλιό καταρρέει και κάτι νέο προσπαθεί να γεννηθεί. Και ανάμεσα σε αυτά τα δύο, βιώνουμε αβεβαιότητα, σύγχυση, φόβο, αλλά και μια σιωπηλή δυνατότητα αναγέννησης.

Οι παλιές βεβαιότητες δεν μας κρατούν πια. Ρόλοι που κάποτε έδιναν σταθερότητα τώρα μοιάζουν στενοί. Ιδέες που κάποτε θεωρούνταν αδιαμφισβήτητες σήμερα αμφισβητούνται. Δομές που έμοιαζαν αιώνιες αποδεικνύονται εύθραυστες.

Και αυτό μας τρομάζει.

Γιατί ο άνθρωπος αγαπά την ασφάλεια. Ακόμη και όταν αυτή του κάνει κακό. Ακόμη και όταν τον περιορίζει. Το γνώριμο, όσο επώδυνο κι αν είναι, συχνά μοιάζει safer από το άγνωστο, όσο ελπιδοφόρο κι αν είναι.

Κι όμως, η μετάβαση είναι νόμος ζωής. Τίποτα δεν μένει ακίνητο. Ούτε τα κύτταρά μας, ούτε οι κοινωνίες, ούτε οι ιδέες, ούτε οι συνειδήσεις. Ό,τι αρνείται να αλλάξει, αργά ή γρήγορα σπάζει.

Η ανθρωπότητα βρίσκεται σήμερα σε ένα συλλογικό «μεταξύ». Μεταξύ φόβου και επίγνωσης. Μεταξύ παλαιών μηχανισμών εξουσίας και νέων αναζητήσεων νοήματος. Μεταξύ του «ο καθένας για τον εαυτό του» και της μνήμης ότι ανήκουμε όλοι στο ίδιο σώμα ζωής.

Γιατί όσο κι αν ξεχνάμε, η αλήθεια παραμένει, δεν μπορούμε να σωθούμε μόνοι μας.

Ζούμε σε έναν πλανήτη που πονά. Οικολογικά, κοινωνικά, ψυχικά. Βλέπουμε ανισότητες να μεγαλώνουν. Φόβο να διαχέεται. Ανθρώπους να κλείνονται στον εαυτό τους. Να υψώνουν τείχη, όχι μόνο γεωγραφικά, αλλά και εσωτερικά.

Και μαζί με όλα αυτά, γεννιέται και κάτι άλλο: ένα νέο αίτημα συνείδησης. Μια σιωπηλή ερώτηση που ακούγεται όλο και πιο καθαρά: «Πώς θέλουμε να ζούμε ως άνθρωποι;»

Όχι πια μόνο «τι θα αποκτήσουμε», αλλά «ποιοι θα γίνουμε».
Όχι μόνο «πώς θα επιβιώσουμε», αλλά «πώς θα συνυπάρξουμε».

Η ανθρωπότητα θυμάται ξανά την αξία της αδελφοσύνης. Όχι ως σύνθημα, αλλά ως αναγκαιότητα. Όχι ως ρομαντισμό, αλλά ως όρο επιβίωσης.

Γιατί κανένα τεχνολογικό άλμα, καμία οικονομική ανάπτυξη, καμία επιστημονική πρόοδος δεν μπορεί να υποκαταστήσει το κενό της ανθρώπινης σχέσης. Το κενό της εμπιστοσύνης. Το κενό της αλληλεγγύης. Το κενό της καρδιάς.

Ζούμε σε έναν κόσμο όπου υπάρχουν περισσότερες συνδέσεις από ποτέ, αλλά και περισσότερη μοναξιά από ποτέ.

Αυτό από μόνο του είναι ένα σημάδι μετάβασης.

Ο άνθρωπος καλείται σήμερα να γίνει πιο συνειδητός. Όχι μόνο των δικαιωμάτων του, αλλά και των ευθυνών του. Όχι μόνο των αναγκών του, αλλά και των συνεπειών των επιλογών του.

Δεν μπορούμε πια να λέμε «δεν με αφορά». Γιατί όλα μας αφορούν. Το περιβάλλον, η φτώχεια, ο πόλεμος, η εκμετάλλευση, η βία, η αποξένωση. Όλα αυτά δημιουργούν ένα συλλογικό πεδίο μέσα στο οποίο αναπνέουμε.

Και κάθε σκέψη, κάθε πράξη, κάθε αδιαφορία, κάθε καλοσύνη επηρεάζει αυτό το πεδίο.

Η μετάβαση αυτή δεν είναι μόνο εξωτερική. Είναι βαθιά εσωτερική. Ο άνθρωπος καλείται να μετακινηθεί από το «εγώ» στο «εμείς». Από την κυριαρχία στη συνεργασία. Από την επιβολή στη συνύπαρξη.

Και αυτό δεν είναι εύκολο. Γιατί έχουμε μάθει να ταυτίζουμε τη δύναμη με τον έλεγχο. Την αξία με την υπεροχή. Την επιτυχία με την υπέρβαση των άλλων.

Ίσως όμως ήρθε η στιγμή να θυμηθούμε άλλη μια μορφή δύναμης, τη δύναμη του να μη φοβάσαι να είσαι ανθρώπινος.

Να μη φοβάσαι να δείχνεις ευαλωτότητα.
Να μη φοβάσαι να ζητάς βοήθεια.
Να μη φοβάσαι να αναγνωρίζεις ότι δεν τα ξέρεις όλα.
Να μη φοβάσαι να αγαπάς σε έναν κόσμο που συχνά ειρωνεύεται την αγάπη.

Η ανθρωπότητα ωριμάζει μέσα από τις κρίσεις της. Όπως και ο άνθρωπος. Μέσα από τις ρωγμές μπαίνει το φως. Όχι επειδή το επιδιώξαμε, αλλά επειδή το σκοτάδι έφτασε στα όριά του.

Και ίσως αυτό είναι το βαθύτερο μήνυμα της εποχής μας: ότι η αλλαγή δεν είναι απειλή. Είναι πρόσκληση. Πρόσκληση να αφήσουμε πίσω ό,τι δεν υπηρετεί πια τη ζωή.

Όχι με θυμό.
Όχι με εκδίκηση.
Αλλά με επίγνωση.

Ο νέος άνθρωπος που γεννιέται δεν είναι τέλειος. Είναι όμως πιο υπεύθυνος. Πιο ενήμερος. Πιο ικανός να δει ότι ο άλλος δεν είναι εχθρός, αλλά καθρέφτης και συνοδοιπόρος.

Και σε αυτή τη συλλογική μετάβαση, κανείς δεν είναι θεατής. Όλοι είμαστε συμμετέχοντες. Με τη στάση μας. Με την ψήφο της καθημερινότητάς μας. Με το πώς μιλάμε. Με το πώς σωπαίνουμε. Με το πώς στεκόμαστε απέναντι στον πόνο του κόσμου.

Ίσως δεν μπορούμε να αλλάξουμε τα πάντα. Αλλά μπορούμε να αλλάξουμε κάτι,
τον τρόπο που υπάρχουμε μέσα σε αυτό το «όλα».

Και αυτό, στην πραγματικότητα, είναι η αρχή κάθε μεγάλης αλλαγής.

Μιχάλης Γρηγορίου