Η Πανσέληνος του Κάστορα. Όταν η Σελήνη αγγίζει τη Γη και τις ψυχές μας

Απόψε, ο ουρανός φιλοξενεί μια από τις πιο εντυπωσιακές στιγμές του φθινοπώρου, την Πανσέληνο του Κάστορα, που φέτος συμπίπτει με μια Υπερπανσέληνο.
Η Σελήνη δεν θα είναι απλώς γεμάτη, θα είναι πιο φωτεινή, πιο μεγάλη, πιο κοντά μας.

Η τροχιά της γύρω από τη Γη δεν είναι τέλεια κυκλική, αλλά ελλειπτική. Έτσι, άλλοτε απομακρύνεται και άλλοτε πλησιάζει. Όταν βρίσκεται στο κοντινότερο σημείο της, το λεγόμενο περίγειο, απέχει περίπου 356.445 χιλιόμετρα, ενώ στο πιο μακρινό, το απόγειο, φτάνει τα 406.712 χιλιόμετρα.
Σήμερα, βρίσκεται περίπου στα 363.000 χιλιόμετρα, σχεδόν στην αγκαλιά της Γης κι έτσι το φως της γίνεται πιο δυνατό, πιο ζεστό, πιο ζωντανό.

Αυτή η μικρή διαφορά απόστασης, σχεδόν αμελητέα στην κλίμακα του Σύμπαντος, αρκεί για να αλλάξει ολόκληρη την εμπειρία μας του ουρανού. Μας θυμίζει ότι η εγγύτητα, όσο φευγαλέα κι αν είναι, έχει πάντοτε δύναμη να μεταμορφώνει.

Πολύ πριν η επιστήμη μας δώσει εξηγήσεις για το φως και την τροχιά της Σελήνης, οι άνθρωποι την παρατηρούσαν ως καθρέφτη του χρόνου.
Οι Ινδιάνοι της Βόρειας Αμερικής ονόμαζαν κάθε Πανσέληνο ανάλογα με τα σημάδια της φύσης και τον κύκλο της ζωής.

Η Πανσέληνος του Νοεμβρίου ήταν η Πανσέληνος του Κάστορα, γιατί αυτή ήταν η εποχή που οι κάστορες, με σοφία και επιμονή, ετοίμαζαν τις φωλιές τους για τον επερχόμενο χειμώνα.
Έκλειναν τα φράγματά τους, μάζευαν την τροφή τους, και βυθίζονταν στη γαλήνη της προετοιμασίας.

Η ονομασία αυτή δεν είναι τυχαία. Αντικατοπτρίζει μια εθνολογική κοσμοθεωρία που βλέπει τον κόσμο ως ενιαίο οργανισμό: άνθρωπος, ζώα, ουρανός και νερό μοιράζονται τον ίδιο παλμό.
Η Σελήνη δεν ήταν απλώς φαινόμενο, ήταν σύμβολο σοφίας, κύκλος ζωής, υπενθύμιση ότι κάθε φως έχει τη στιγμή του, όπως και κάθε χειμώνας έχει την προσμονή της άνοιξης.

Η αστρονομία και η εθνολογία συναντώνται σε αυτή τη Σελήνη.
Η πρώτη μετρά αποστάσεις και φάσεις, η δεύτερη μετρά νοήματα και σχέσεις.
Μα και οι δύο, με τον δικό τους τρόπο, προσπαθούν να απαντήσουν στο ίδιο ερώτημα: ποια είναι η θέση του ανθρώπου μέσα στο Σύμπαν;

Όπως η Σελήνη κινείται σε ελλειπτική τροχιά, έτσι κι εμείς κινούμαστε ανάμεσα σε στιγμές εγγύτητας και απόστασης, φωτός και σκιάς, βεβαιότητας και αμφιβολίας.
Η Υπερπανσέληνος μάς υπενθυμίζει ότι ακόμη κι όταν απομακρυνόμαστε, υπάρχει πάντα μια επιστροφή, μια στιγμή που πλησιάζουμε πάλι στο περίγειο της ύπαρξής μας.

Αν τα σύννεφα σκεπάσουν απόψε τον ουρανό, η Σελήνη θα συνεχίσει να λάμπει, έστω κι αν δεν τη βλέπουμε.
Έτσι κι η ψυχή: ακόμη κι όταν κρύβεται πίσω από τις μέριμνες ή τη θλίψη, το φως της παραμένει εκεί, αμετάβλητο, υπομονετικό.

Η Πανσέληνος του Κάστορα δεν είναι απλώς ουράνιο γεγονός, είναι μια στάση ζωής. Μας καλεί να προνοούμε, να χτίζουμε τα φράγματά μας με φροντίδα και σοφία, να φυλάμε το φως μας για τους δύσκολους καιρούς.

Γιατί, όπως και στη Σελήνη, η πληρότητα δεν κρατά για πάντα, αλλά επιστρέφει ξανά και κάθε επιστροφή της είναι μια νέα υπόσχεση ότι το φως δεν χάνεται ποτέ.

Μιχάλης Γρηγορίου