Η εσωτερική δύναμη ως προϋπόθεση μιας ουσιαστικής ζωής

«Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε από νωρίς ότι η ανθρώπινη ζωή δεν είναι μια απλή υπόθεση», λέει ο Δαλάι Λάμα. Πράγματι, η ζωή του ανθρώπου δεν είναι μια ευθεία πορεία, αλλά ένας συνεχής αγώνας ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, την ελπίδα και την απόγνωση, την επιθυμία και την πραγματικότητα. Από τη στιγμή που συνειδητοποιούμε την πολυπλοκότητα της ύπαρξης, γεννιέται μέσα μας η ανάγκη να αναζητήσουμε ένα εσωτερικό στήριγμα, μια δύναμη που θα μας επιτρέψει όχι μόνο να επιβιώσουμε, αλλά και να ζήσουμε με πληρότητα.

Η εσωτερική δύναμη δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Είναι η πνευματική αντοχή που μας βοηθά να αντιμετωπίζουμε τα πλήγματα της ζωής χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας. Όπως έλεγε ο Στωικός φιλόσοφος Επίκτητος, «δεν είναι τα πράγματα που μας ταράζουν, αλλά η γνώμη που έχουμε γι’ αυτά». Η ικανότητα να διατηρούμε την ψυχραιμία και την ισορροπία μας μπροστά στις αντιξοότητες είναι δείγμα εσωτερικής ωριμότητας και αυτοκυριαρχίας. Όποιος έχει καλλιεργήσει αυτή τη στάση, κατανοεί πως τα γεγονότα δεν καθορίζουν την ευτυχία του, εκείνος την καθορίζει μέσα του.

Η καλλιέργεια της εσωτερικής δύναμης απαιτεί πρώτα απ’ όλα αυτογνωσία. Ο Σωκράτης, με το διαχρονικό του «γνῶθι σαυτόν», μας υπενθυμίζει πως η γνώση του εαυτού είναι η βάση κάθε αληθινής σοφίας. Μόνο όταν κατανοήσουμε τα όριά μας, τις επιθυμίες μας και τις φοβίες μας, μπορούμε να σταθούμε σταθερά απέναντι στα κύματα της ζωής. Η εσωτερική δύναμη δεν γεννιέται μέσα από την άρνηση της αδυναμίας, αλλά μέσα από την αποδοχή της,  μέσα από τη συνειδητοποίηση ότι η ευθραυστότητα αποτελεί κι αυτή μέρος της ανθρώπινης φύσης.

Παράλληλα, η εσωτερική δύναμη συνδέεται βαθιά με τη νοηματοδότηση της ζωής. Ο Βίκτορ Φρανκλ, ψυχίατρος και στοχαστής που επιβίωσε από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, έγραψε: «Όποιος έχει ένα γιατί να ζήσει, μπορεί να αντέξει σχεδόν οποιοδήποτε πώς». Η φράση αυτή φανερώνει πως η δύναμη δεν πηγάζει μόνο από τη θέληση, αλλά και από το νόημα που αποδίδουμε στην ύπαρξή μας. Ο άνθρωπος που ζει με σκοπό, που βλέπει τη ζωή του ως μέρος ενός ευρύτερου πνευματικού ταξιδιού, αντλεί κουράγιο ακόμη και μέσα από τον πόνο.

Η εσωτερική γαλήνη δεν σημαίνει αδράνεια ή παραίτηση. Είναι ενεργητική κατάσταση, μια συνειδητή επιλογή να απαντά κανείς στον κόσμο με καλοσύνη, υπομονή και σύνεση. Ο Μάρκος Αυρήλιος, ο φιλόσοφος-αυτοκράτορας, έγραφε στις Εις Εαυτόν: «Αν ενοχλεί κάτι τον εσωτερικό σου εαυτό, είναι γιατί του επέτρεψες να ενοχληθεί». Η ελευθερία, λοιπόν, δεν βρίσκεται στα εξωτερικά γεγονότα, αλλά μέσα μας, στην ικανότητά μας να επιλέγουμε πώς θα σταθούμε απέναντί τους.

Ζώντας με αυτή τη συνείδηση, η ζωή παύει να είναι απλώς μια σειρά από τυχαία γεγονότα. Μετατρέπεται σε μονοπάτι αυτογνωσίας και εσωτερικής εξέλιξης. Ο Δαλάι Λάμα μάς καλεί να αντιληφθούμε ότι η εσωτερική δύναμη δεν είναι προνόμιο λίγων, αλλά δυνατότητα όλων. Είναι το φως που υπάρχει μέσα μας, το οποίο αν το καλλιεργήσουμε, μπορεί να μας οδηγήσει σε μια ύπαρξη γεμάτη σοφία, αντοχή και εσωτερική ειρήνη.

Μιχάλης Γρηγορίου